To jeden z realizowanych projektów Politechniki Łódzkiej (koordynator) w ramach programu Horyzont Europa. Jego celem jest rozwój innowacyjnych metod oceny bezpieczeństwa chemikaliów oraz materiałów, ze szczególnym uwzględnieniem nanomateriałów.
CheMatSustain wpisuje się w założenia Europejskiego Zielonego Ładu oraz strategii UE na rzecz zrównoważonego rozwoju chemikaliów. Naukowcy dążą do tworzenia rozwiązań wspierających gospodarkę o zerowym poziomie zanieczyszczeń i środowisko wolne od substancji toksycznych. W centrum działań znajduje się koncepcja „Safe and Sustainable by Design” (SSbD), zakładająca uwzględnianie kwestii bezpieczeństwa i wpływu na środowisko już na etapie projektowania nowych produktów i technologii.
Nanomateriały znajdują dziś zastosowanie w wielu sektorach gospodarki, od medycyny i energetyki po elektronikę i przemysł. Ich ogromny potencjał wiąże się jednak z koniecznością dokładnej oceny ryzyka. Dlatego partnerzy projektu rozwijają nowoczesne narzędzia badawcze wykorzystujące metody in vitro oraz in silico. Pozwolą one skuteczniej przewidywać właściwości materiałów, ich oddziaływanie na organizmy żywe oraz potencjalne zagrożenia dla środowiska.
Naukowcy dążą do bardziej bezpiecznego wytwarzania, użytkowania, przetwarzania i utylizacji produktów technologii chemicznej i nanotechnologii. W szczególności chodzi o umożliwienie szybkiej i jednoznacznej identyfikacji nanomateriałów i chemikaliów z wykorzystaniem metod sztucznej inteligencji do analizy podobieństw i różnic widm XPS i UPS oraz profili transkryptomu i proteomu komórek EAhy926 służących jako wysoce specyficzny sensor czynników stresu.
Głównym celem projektu jest udoskonalenie i standaryzacja istniejących metod badawczych, protokołów oraz badań przesiewowych dla chemikaliów i (nano)materiałów w Unii Europejskiej. Badacze pracuję nad stworzeniem zestawu solidnych, niezawodnych i wydajnych narzędzi, w tym modeli wysokoprzepustowych i in-silico. Narzędzia te mają swoje oparcie w innowacyjnej analizie standardowo uzyskiwanych wynikach badań z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. W ten sposób dążymy do poprawy bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju tych substancji, zapewniając bardziej sprawne i efektywne podejście do oceny zagrożeń, ryzyka i zrównoważonego rozwoju.
Liderem projektu jest Uniwersytet Nauk Stosowanych w Hamburgu, Niemcy. Pozostałymi partnerami projektu są: Uniwersytet Łódzki, Polska; EURSKEM B.V., Holandia; Duński Uniwersytet Techniczny, Dania; Alma Mater Studiorum-Universita di Bologna, Włochy; ProtoQSAR, Hiszpania, Universita degli studi di Urbino Carlo Bo, Włochy, Szwedzki Instytut Badań Środowiskowych, Szwecja, Instytut Alfreda Wegenera, Niemcy; Manchester Metropolitan University, Wielka Brytania.
CheMatSustain składa się z ośmiu pakietów:
- WP1 Koordynacja projektu, zarządzanie, administracja.
- WP2 Wybór, przygotowanie i charakterystyka fizykochemiczna (nan)materiałów i chemikaliów (CNMs).
- WP3 Testy pilotażowe odpowiedzi metabolicznej po ekspozycji na wybrane CNMs.
- WP4 Testy pilotażowe identyfikacji CNMs za pomocą spektroskopii fotoelektronowej.
- WP5 Chemoinformatyczne modele predykcyjne.
- WP6 Ocena bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju.
- WP7 Walidacja podejść w świetle strategii i polityki UE.
- WP8 Skalowanie, replikacja, komunikacja i rozpowszechnianie
Politechnika Łódzka jest odpowiedzialna za realizację WP3, ale aktywnie uczestniczy też w realizacji WP2, WP4 i WP5 i w pozostałych pakietach.
Projekt finansowany jest przez Komisję Europejską w ramach konkursu HORIZON-CL4-2023-RESILIENCE-01-21. Czas trwania projektu: styczeń 2024 r. – grudzień 2027 r. Całkowity budżet: 4 924 128 €, w tym budżet Politechniki Łódzkiej: 698 060.00 €.