Streszczenie popularnonaukowe
Projekt LIFE MERCURY-FREE (2022–2025) jest europejską inicjatywą mającą na celu ograniczenie zanieczyszczenia rtęcią pochodzącą z produktów gospodarstwa domowego. Z powodu niewystarczającej świadomości społecznej produkty zawierające rtęć są często niewłaściwie utylizowane i trafiają do strumieni odpadów komunalnych, co prowadzi do długoterminowych zagrożeń dla środowiska. Projekt odpowiada na to wyzwanie poprzez połączenie działań badawczych, edukacyjnych oraz skoordynowanych działań społeczności lokalnych.
Cele i działania
Projekt koncentrował się na trzech głównych celach:
· Zwiększenie świadomości społecznej na temat zagrożeń związanych z rtęcią, promowanie bezpiecznych alternatyw oraz zachęcanie do właściwej utylizacji. Dzięki szeroko zakrojonym kampaniom informacyjnym, materiałom edukacyjnym i wydarzeniom społecznym projekt dotarł do około 450 000 osób w całej Europie.
· Wsparcie gmin w opracowywaniu skoordynowanych, lokalnych działań zgodnych z Konwencją z Minamaty oraz unijnym Planem Działań na rzecz Eliminacji Zanieczyszczeń. W celu zapewnienia długoterminowej współpracy utworzono Sieć Społeczności Miast Wolnych od Rtęci, która obecnie łączy 10 instytucji z 5 krajów europejskich. Ważnym osiągnięciem projektu było przystąpienie Ukrainy w 2023 r. jako 146. Strony Konwencji z Minamaty.
· Wzmacnianie współpracy międzynarodowej między uczelniami, organizacjami pozarządowymi i władzami lokalnymi w celu promowania praktyk wolnych od rtęci oraz zrównoważonego zarządzania środowiskiem.
Partnerzy projektu
AGH Akademia Górniczo-Hutnicza (Polska), Innovation Hive (Grecja), Universidade de Évora (Portugalia), Università degli Studi di Camerino (Włochy), Politechnika Lwowska (Ukraina), Prywatna Akademia Iwana Złotoustego w Iwano-Frankiwsku (Ukraina).
Rola Politechniki Łódzkiej
Politechnika Łódzka pełniła funkcję koordynatora projektu, a kierownikiem projektu był prof. dr hab. inż. Volodymyr Mosorov.
Wpływ i długoterminowe korzyści
Projekt znacząco zwiększył poziom wiedzy społecznej na temat zanieczyszczenia rtęcią. Ponad 5 000 uczestników wzięło udział w seminariach, konferencjach, wydarzeniach sportowych, miejskich maratonach oraz konkursach artystycznych. Akademia Mercury Free LIFE zaangażowała 10 000 uczestników w trakcie realizacji projektu, a w ciągu kolejnych pięciu lat przewiduje się udział dodatkowych 20 000 osób. Po zakończeniu projektu planowane są kolejne działania, w tym Mercury-Free City Marathons, które mają przyciągnąć około 10 000 uczestników.
Cyfrowa platforma projektu, e-HUB (https://life-mercury-free.eu/), dostarcza kluczowych informacji na temat zagrożeń związanych z rtęcią, zalecanych środków ochronnych oraz materiałów specyficznych dla poszczególnych krajów.
Ważnym wskaźnikiem skuteczności projektu jest zebranie prawie 50 kg odpadów zawierających rtęć, które trafiły do miejskich punktów zbiórki odpadów dzięki kampaniom, wystawom i akcjom zwrotu. Działania te będą kontynuowane również po zakończeniu projektu.
Finansowanie
· Całkowita wartość projektu: 1 394 531 EUR
· Dofinansowanie z UE: 836 718 EUR
· Dofinansowanie z UE dla Politechniki Łódzkiej: 202 872 EUR
· Finansowanie z NFOŚiGW: 118 342 EUR